Vergi Usul Kanunu (VUK) Uyumlu Amortisman Hesaplama Mantığı
Şirketlerin aktifinde yer alan ve bir yıldan fazla kullanılan gayrimenkuller, fabrikalar, iş makineleri, taşıtlar ve demirbaşlar zamanla aşınır, yıpranır ve değer kaybeder. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca bu yıpranma payının her yıl gider yazılarak mali tablolardan düşülmesine amortisman hesaplama denir. Maliye Bakanlığı her duran varlık sınıfı için resmi faydalı ömür ve amortisman oran listesi yayınlamaktadır.
Şirketler normal amortisman (eşit tutarlı) veya azalan bakiyeler yöntemiyle bu değerlemeyi yapabilirler. Doğru bir duran varlık değerlemesi yapılmaması, firmanın dönem karını veya zararını yanlış göstermesine, dolayısıyla hatalı vergi tahakkuklarına ya da şirket ortaklarının yanıltılmasına yol açar.
Konkordato ve İflas Süreçlerinde Net Defter Değerinin Önemi
Bir şirket borca batıklık iddiasıyla Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurup konkordato mühleti talep ettiğinde veya doğrudan iflas tasfiyesine gidildiğinde, sunulan en önemli belge "Ara Bilanço" ve "Varlıkların Gerçekleşebilir Değer Tablosu"dur. Kayıtlardaki duran varlıkların birikmiş amortismanları düşüldükten sonra kalan net defter değeri, şirketin gerçek özsermayesini belirler.
Konkordato komiserleri ve mahkeme bilirkişileri, şirketin makine parkurunun veya araç filosunun piyasa rayici ile VUK amortisman defter kayıtlarını karşılaştırır. Gizli kalmış veya tamamen itfa olmuş (ömrünü tamamlamış) varlıkların rasyonel analiz edilmesi, alacaklıların paralarını hangi oranda kurtarabileceğini (tenzilat veya vade oranı) belirleyen en kritik mali rasyolardan biridir.